Heledd Fychan Canol De Cymru - South Wales Central

Mynychais y Pwyllgor Deisebau yr wythnos hon, lle roeddent yn trafod dwy ddeiseb dw i wedi bod yn ymwneud yn agos â nhw – un yn ymwneud â chludiant ysgol a'r llall o ddiddordeb arbennig i'r rhai yr effeithiwyd arnynt gan Chwarel Craig yr Hesg sy'n galw am barth byffer gorfodol o leiaf 1,000 metr ar gyfer pob chwarel newydd a chwarel bresennol yng Nghymru.  Gallwch weld y trafodaethau yn y linc yma. 

Roedd yn bleser cymryd rhan mewn trafodaeth panel drawsbleidiol yr wythnos diwethaf, a gynhaliwyd gan Grayling yn Adeilad y Pierhead, a'i chymedroli gan Rob Osborne o ITV Cymru.

Roedd y drafodaeth, Chwe Mis i Fynd, yn gyfle i fyfyrio ar y cyd-destun gwleidyddol a safbwyntiau'r polau piniwn, yn enwedig canlyniad is-etholiad Caerffili a chynnig barn ar yr hyn y gallai hyn ei olygu ar gyfer bwriad pobl wrth bleidleisio wrth ddynesu at etholiadau’r Senedd fis Mai nesaf.

Rwyf wedi parhau i herio Llywodraeth Cymru i ddangos ffocws newydd i leihau ein dibyniaeth ar agregau cynradd ac i adolygu MTAN 1. Mae hyn yn hanfodol i sicrhau bod yr ymrwymiadau hynny'n cael eu cyflawni ym mhob cymuned, gan gynnwys y rhai yr effeithir arnynt gan chwarela yng Nghraig yr Hesg.

Bu i’r Prif Weinidog a'r Dirprwy Brif Weinidog dderbyn bod angen iddynt wneud mwy ar y mater hwn gyda'r Prif Weinidog yn cydnabod bod "rhaid cymryd effeithiau llwch, sŵn ac iechyd o ddifrif bob amser" a hefyd bod angen sicrhau cysondeb o ran gorfodi gan awdurdodau a'u bod yn cymryd camau gweithredu pan fydd amodau'n cael eu torri.

Ro'n i'n falch o gefnogi fy nghydweithiwr, Sioned Williams AS fel Cadeirydd y Grŵp Trawsbleidiol ar Hawliau Dynol wrth iddynt lansio adroddiad ar eu hymchwiliad i gyflwr hawliau dynol yng Nghymru yr wythnos diwethaf. 

Bu i'r ymchwiliad asesu a yw Llywodraeth Cymru yn cyflawni ei hymrwymiad i gryfhau hawliau dynol.

Casglwyd tystiolaeth gan dros 20 o randdeiliaid, gan ganolbwyntio ar bum cytuniad allweddol y Cenhedloedd Unedig: UNCRPD (Pobl Anabl) CEDAW (Menywod) ICESCR (Hawliau Economaidd, Cymdeithasol a Diwylliannol) CERD (Gwahaniaethu Hiliol) CRC (Hawliau Plant).

Ddoe (dydd Mercher 15/10/2025), mae Llafur wedi pleidleisio yn erbyn cynnig Plaid Cymru sy'n galw ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno polisïau i gefnogi canol trefi.

Galwodd cynnig Plaid Cymru ar Lywodraeth Cymru i:

• sefydlu lluosydd ardrethi busnes ffafriol ar gyfer manwerthwyr bach ac annibynnol ar y stryd fawr, gan gynnwys busnesau lletygarwch;
• sefydlu sicrwydd cyllid tymor hir ar gyfer adfywio canol trefi; ac
• cyflwyno deddfwriaeth i gryfhau pwerau ‘Hawl i Brynu’ cymunedol.

Wythnos yma cefais y cyfle i ymweld ag ystafell ddigwyddiadau Cyfoeth Naturiol Cymru. Roedd yn ddiddorol iawn gweld yn uniongyrchol sut maen nhw'n cyhoeddi rhybuddion llifogydd ac yn cadw llygad ar lefelau afonydd a glawiad ar draws y rhanbarth. Rwy'n gwybod bod llifogydd yn destun pryder i lawer o etholwyr ac roedd yn dda cwrdd â'r tîm yn Cyfoeth Naturiol Cymru i ddysgu mwy am eu gwaith.

Es i gyfarfod â ymgyrchwyr hinsawdd yn lobi “Act Now, Change Forever” Hinsawdd Cymru. Nid bygythiadau’r dyfodol pell yw effeithiau newid hinsawdd - maent eisoes yn dinistrio ein cymunedau ledled Cymru. O lifogydd cyson, tanau gwyllt a thywydd mwy eithafol, mae'r risg yn real iawn.

Siaradom am yr angen brys am atebion beiddgar ac ymarferol yn enwedig yng ngwyneb gwadu hinsawdd cynyddol. Mae'n bryd i’r rhai sy’n llygru dalu, nid ein cymunedau.

Daeth aelodau o Rwydwaith Caerdydd Amdani Nawr i gyfarfod â mi yn y Senedd yn ddiweddar. Roedd yn wych clywed am eu blaenoriaethau ymgyrchu, o fynd i'r afael â thlodi plant drwy leihau cost y diwrnod ysgol i wneud trafnidiaeth gyhoeddus yn decach yn ogystal â gwella hygyrchedd gweithleoedd i bobl anabl. Roedd digon o syniadau da iawn a fydd yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol, ac rwy'n edrych ymlaen at weithio gyda'r grŵp wrth iddynt ymgyrchu.

Mae Heledd Fychan wedi anfon neges o gefnogaeth i dîm pêl-droed merched Cymru wrth iddynt fynd i'r Swistir ar gyfer eu twrnament rhyngwladol mawr cyntaf.

O 2 Gorffennaf i 27 Gorffennaf, bydd y tîm yn cystadlu yn twrnament Ewro Merched UEFA, gan wynebu 16 tîm ar draws wyth lleoliad gwahanol yn y Swistir. Mae'r twrnament yn nodi carreg filltir hanesyddol wrth i ferched Cymru fynd ar y llwyfan rhyngwladol am y tro cyntaf.

Heddiw, mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) wedi cyhoeddi eu Hachos Busnes Amlinellol hir-ddisgwyliedig ar gyfer Teras Clydach a oedd yn edrych ar opsiynau i leihau'r risg o lifogydd ar y stryd. Mae hyn yn dilyn y llifogydd dinistriol a brofodd trigolion ym mis Chwefror 2020 o ganlyniad i Storm Dennis, a welodd rai yn gorfod nofio i ddiogelwch i oroesi.