Heledd Fychan Pontypridd Cynon Merthyr

Dwi'n falch o fod yn rhan o dîm Plaid Cymru gyda Lis Mclean a Sara Crowley, yn cynrychioli a chefnogi pobl Pontypridd, Cynon a Merthyr yn ein cymunedau lleolo a'r Senedd.  Yma cewch ddysgu mwy am un ohonynt - LIs Mclean, ei chefndir a'r hyn yr hoffai gyflawni yn ei thymor cyntaf fel Aelod o'r Senedd.

Mae Lisbeth McLean yn arweinydd cymunedol gyda dros 20 mlynedd o brofiad o weithio gyda phobl Merthyr Tudful i hyrwyddo’r Gymraeg, datblygiad cymunedol, a grymuso lleol.  Fel Prif Swyddog Menter Iaith Merthyr Tudful a Phrif weithredwraig Canolfan a Theatr Soar, mae hi wedi chwarae rhan flaenllaw mewn creu cyfleoedd i bobl o bob oed ymgysylltu â’r iaith a’r diwylliant mewn ffyrdd ystyrlon ac ymarferol.

A hithau wedi astudio Economeg ym Mhrifysgolion Aberdeen ac Abertawe, aeth Lisbeth ymlaen i addysgu Economeg ac Astudiaethau Busnes. Mae ei chefndir mewn addysg wedi llywio ei gwaith yn y trydydd sector, gan ddod â dealltwriaeth strategol o sut i gefnogi unigolion a chymunedau i dyfu, ffynnu, a dod yn fwy hunangynhaliol.

Yn angerddol dros gyfiawnder cymdeithasol, cydraddoldeb, a sicrhau bod pob llais yn cael ei glywed, mae gwaith Lisbeth yn canolbwyntio ar feithrin partneriaethau, cefnogi mentrau cymunedol gwreiddiol, a chryfhau presenoldeb y Gymraeg mewn bywyd bob dydd. Mae ei hymroddiad a’i harweinyddiaeth wedi gadael effaith barhaol ar Ferthyr a thu hwnt.

Mae’n parhau i bledio’r achos mai cymunedau cynaliadwy yw’r rhai sy’n cael eu hadeiladu o’r gwaelod i fyny—drwy iaith, hunaniaeth, ac uchelgais gyffredin am ddyfodol gwell.

Beth wnaeth eich ysgogi i sefyll fel Aelod o’r Senedd?

Doeddwn i erioed wedi disgwyl dod yn wleidydd, ond wrth godi arian i adfywio Capel Soar ym Merthyr, gwelais yn uniongyrchol pa mor hanfodol yw gwleidyddiaeth wrth lunio cymunedau. Sylweddolais sut mae polisi a strategaeth yn dylanwadu ar gyllid, datblygiad, a chyfleoedd pobl yn eu bywydau bob dydd.

Ar ôl Brexit, penderfynais gamu ymlaen yn wleidyddol, ar ôl aros yn niwtral am flynyddoedd wrth arwain sefydliad trydydd sector.  Gwahoddodd ffrind fi i gynhadledd Plaid Cymru, ac fe adawais wedi fy ysbrydoli gan ba mor agos oedd fy ngwerthoedd yn cyd-fynd â’i pholisïau. Des i’n fwyfwy ymroddedig, gan fynychu cynadleddau a digwyddiadau pryd bynnag y gallwn.

Dros amser, sylweddolais werth fy mhrofiad proffesiynol a phersonol. Dw i wastad wedi anelu at wneud gwahaniaeth cadarnhaol, ac roedd dod yn Aelod o’r Senedd yn teimlo fel estyniad naturiol o’m gwaith cymunedol.

Dw i am gryfhau’r cysylltiad rhwng cymunedau a’r llywodraeth, gan sicrhau bod gan bobl lais gwirioneddol yn y penderfyniadau sy’n effeithio ar eu bywydau bob dydd.

Pa faterion, yn lleol ac yn genedlaethol, sy’n eich ysgogi fwyaf?

Am fwy na 20 mlynedd, mae fy ffocws wedi bod ar ddatblygiad y Gymraeg drwy’r celfyddydau a threftadaeth. Dwi’n angerddol dros y ffordd y mae’r Gymraeg a diwylliant Cymreig yn cyfoethogi bywydau pobl.   Ar ôl gadael yr ysgol, treuliais 17 mlynedd heb ddefnyddio’r Gymraeg. Fe wnaeth ailgysylltu â’m hiaith a’m diwylliant roi ymdeimlad newydd o berthyn ac o hunaniaeth i mi. Cynyddodd fy hyder ac agorodd gyfleoedd i ymgysylltu â diwylliant, cwrdd â phobl newydd, a meithrin rhwydweithiau cymdeithasol newydd. Ro’n i am i eraill gael y profiadau buddiol hynny hefyd, ac roeddwn am gyflwyno’r Gymraeg i bawb.  Mae fy angerdd dros y Gymraeg a diwylliant wedi dangos i mi sut y gall cymunedau ddefnyddio diwylliant i gyfoethogi bywydau, datblygu sgiliau newydd, gwella llesiant, a mynd i’r afael â thlodi.   Mae fy mhrofiadau bywyd hefyd wedi dangos bod materion sylfaenol sy’n effeithio ar allu pobl i ffynnu mewn bywyd bob dydd. Mae iechyd meddwl a llesiant yn hynod bwysig. Ni all cymunedau deimlo eu bod wedi’u grymuso heb fynediad at wasanaethau iechyd o ansawdd uchel, gan gynnwys cymorth iechyd meddwl, yn ogystal ag addysg dda.